Zachować pamięć

2026-03-20

W dniu 1 marca 2026r. w Józefowie odbyły się Uroczystości religijno-patriotyczne dla zachowania pamięci o bohaterach Ziemi Józefowskiej: rozstrzelanej rodziny Konrada Bartoszewskiego ps. Wir oraz poległych i pomordowanych Żołnierzach Niezłomnych pochodzących z terenu gminy Józefów.

83 lata temu, w dniu 26 lutego 1943r., na Józefowskim rynku Niemcy dokonali publicznej egzekucji, rodziny dowódcy miejscowego oddziału Armii Krajowej Konrada Bartoszewskiego ps. Wir: ojca Wacława, matki Janiny i siostry Wienisławy. Zbrodnia ta była ostrzeżeniem i zemstą za masowy udział partyzantów Rejonu Józefowskiego w wydarzeniach zwanych Powstaniem Zamojskim, które to przyniosły im dumną nazwę Rzeczpospolitej Józefowskiej. Bezpośrednią przyczyną egzekucji było odbicie z posterunku policji w Józefowie przez oddział Czesława Mużacza ps. Selim: Wira i jego zastępcy Hieronima Miąca ps. Korsarz. Niemcy w odwecie otoczyli miasteczko i spędzili mieszkańców do budynku gminy, gdzie dokonano selekcji, oddzielając rodziny uznane za bandyckie od pozostałych, grożąc im rozstrzelaniem. Ostatecznie na oczach zgromadzonych na rynku mieszkańców Józefowa rozstrzelano „tylko” rodzinę „Wira” i wywieziono do obozu w Zamościu 50 zakładników. Wydarzeniom tym towarzyszy legenda, że Konrad Bartoszewski, nie chcąc dopuścić do przelewu krwi i śmierci innych mieszkańców Józefowa, nie dał pozwolenia na zaatakowanie miasteczka przez partyzantów i obserwował przez lornetkę przebieg egzekucji z pobliskich wzgórz kamieniołomów. Poświęcił swoja rodzinę dla dobra ogółu.

Bartoszewscy, i ich tragiczna śmierć stała się dla miejscowej społeczności symbolem walki i męczeństwa, zaś ich syn Konrad Bartoszewski, zwany także Komendantem, symbolem patriotyzmu.

Uroczystość była również okazją do uczczenia Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. To święto państwowe obchodzone od 2011 roku, poświęcone pamięci żołnierzy antykomunistycznego i niepodległościowego podziemia, obchodzone jest w Józefowie od wielu lat. 2 czerwca 2013 roku obok tablic upamiętniających poległych i pomordowanych mieszkańców Gminy Józefów w okresie II wojny światowej staraniem Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej koło terenowe w Józefowie odsłonięto i poświęcono tablicę upamiętniającą Żołnierzy Armii Krajowej poległych z rąk UB i NKWD;

1. Starszego szeregowego Krystiana HERCA pseudonim „Tarzan”, 2. Plutonowego Stefana HORODELSKIEGO pseudonim „Es”, 3. Szeregowego Franciszka LALA pseudonim „Słowik”, 4. Plutonowego Ignacego PYTERA pseudonim „Murzyn”, 5. Kaprala Stanisława SZKLARZA pseudonim „Zawisza”.

Po Mszy Świętej odprawionej o godzinie 9.30 w Kościele Parafialnym w Józefowie w intencji ojca, matki i siostry „Wira” oraz Żołnierzy Wyklętych uczestnicy obchodów złożyli wieńce i kwiaty pod tablicami upamiętniającymi rozstrzelaną rodzinę Konrada Bartoszewskiego i Żołnierzy Niezłomnych.

Prezes ŚZZAK koło w Józefowie Andrzej Wojtyło

Zdjęcia – Roman Zegarlicki